an English translation of this article will be published in the next few days. 

Wat vragen Fossielvrij en pensioendeelnemers precies?

Wij vragen u het geld van pensioendeelnemers niet langer te laten beheren via BlackRock of andere externe vermogensbeheerders die het belang van verantwoord beleggen niet in woord en daad onderschrijven. We roepen u op om in de selectie van partijen waarmee uw pensioenfonds samenwerkt voor extern vermogensbeheer breder te kijken dan alleen uw eigen mandaat en te zorgen dat de doelstellingen van uw vermogensbeheerders in lijn zijn of komen met uw eigen doelstellingen en beleid op het gebied van klimaat en mensenrechten. 

Waarom is de samenwerking met BlackRock problematisch als je voor verantwoord beleggen staat?

Voor Nederlandse pensioenfondsen is verantwoord beleggen van belang. Zo hebben de meeste pensioenfondsen zich aangesloten bij het klimaatcommitment van de financiële sector. 

Uiteindelijk is het beheersen van de klimaatproblematiek dubbel in het belang van de pensioendeelnemers. Niet alleen is het lastig genieten van een pensioen in een wereld die geteisterd wordt door extreem weer, maar ook zijn klimaatrisico’s financiële risico’s. Extreem weer leidt tot grote schade, transport valt stil, oogsten mislukken en de vastgoedmarkt dreigt onverzekerbaar te worden. Daarnaast brengt de noodzakelijke transitie risico’s met zich mee. Plotselinge afschrijvingen kunnen leiden tot abrupte prijsschokken, met consequenties voor het gehele financiële systeem. 

Voor pensioenfondsen is het dus essentieel dat niet alleen zijzelf het geld in lijn brengen met wat nodig is om de klimaatdoelstellingen te behalen, maar ook dat andere financiële instellingen het doen. Dit is ook wat het Parijs-Akkoord expliciet vraagt: geldstromen moeten in lijn worden gebracht om de doelen van het akkoord te bereiken. Pensioenfondsen zijn bij uitstek in staat om financiële stromen te beïnvloeden, door van hun externe vermogensbeheerders te vragen om sterk te sturen op het beheersen van klimaatrisico’s, en vermogensbeheerders uit te sluiten die bijvoorbeeld fossiele expansie mogelijk maken.

De eerste Nederlandse pensioenfondsen – PFZW en PME – hebben in 2025 gebroken met BlackRock, mede vanwege het duurzaamheidsbeleid van BlackRock. Ook drie New Yorkse pensioenfondsen beslissen binnenkort of ze de samenwerking met BlackRock gaan beëindigen.

Alsnog werken veel andere Nederlandse pensioenfondsen samen met BlackRock. Hiermee gooit u uw eigen ruiten in. BlackRock is met ruim $400 miljard aan investeringen wereldwijd de op een na grootste investeerder in fossiele bedrijven, daarbij enkel Vanguard – die geen enkel uitsluitingscriteria voor fossiele bedrijven heeft – voor zich latend. In recente jaren krabbelt BlackRock terug op klimaatgebied: in 2025 steunde BlackRock slechts 2% van alle klimaatresoluties volgens BlackRocks eigen rapport (zie ook het rapport van Share Action). Daarnaast heeft de Amerikaanse tak van BlackRock zich teruggetrokken uit Climate Action 100+, en is het uit de Net Zero Asset Managers Alliance gestapt. Met deze keuze heeft BlackRock ondanks hun groene woorden kleur bekend. Het zal dan ook geen nut meer hebben om nu met BlackRock een engagement-traject in te gaan, om op die manier invloed proberen uit te oefenen. BlackRock laat hiermee zien dat ondanks hun groene woorden ze in de praktijk klimaatbeleid niet belangrijk vinden. 

BlackRock pretendeert zelf dat het een goede keuze is voor Nederlandse pensioenfondsen, juist omdat het zoveel duurzame producten aanbiedt. BlackRock is echter berucht vanwege greenwashing, zo blijkt uit de juridische klacht die ClientEarth heeft ingediend bij de Franse toezichthouder. Uit onderzoek van Voxeurop blijkt dat in veel van de duurzame fondsen die BlackRock aanbiedt, alsnog voor 3 miljard dollar aan fossiele bedrijven zitten. BlackRocks Paris Aligned Climate Indexfonds grossiert daarentegen juist van Amerikaanse Big Tech bedrijven, waarvan bekend is dat deze een enorme groei gaan laten zien in energiegebruik en bijbehorende emissies, dankzij hun inzet op AI.

Zolang pensioenfondsen diensten afnemen van vermogensbeheerders als BlackRock, is hun verantwoord beleggen-beleid een wassen neus. 

Waarom is het belangrijk om de samenwerking met BlackRock te stoppen?

Maar liefst €355 miljard van het Nederlandse beheerd vermogen is in handen van BlackRock. Ruim de helft van de Nederlandse bevolking boven de 18 jaar belegt hun pensioengeld via BlackRock. 

Door diensten af te nemen van deze vermogensbeheerders vergroten Nederlandse pensioenfondsen de macht, invloed en reikwijdte van deze vermogensbeheerders. Hun macht is nu al ongekend. De vier grootste Amerikaanse vermogensbeheerders (BlackRock, Vanguard, State Street en Fidelity Investments) beheren nu 12% van alle Nederlandse beursgenoteerde bedrijven, blijkt uit recent onderzoek van SOMO. Deze macht wordt versterkt doordat de grote vermogensbeheerders een aanzienlijk deel van elkaars aandelen bezitten. Deze instellingen hebben daarmee niet alleen grote invloed op beursgenoteerde bedrijven, maar dankzij lobby en advies ook een grote invloed op politiek en beleid. Zo ondermijnen pensioenfondsen hun eigen inspanningen om de wereld binnen planetaire grenzen te houden, en het vermogen dat u namens pensioendeelnemers moet beheren veilig te stellen. 

Weliswaar geeft BlackRock de mogelijkheid om het stembeleid en engagement bij een andere partij onder te brengen of  eigen stembeleid te hanteren, maar alsnog wordt door samenwerking met BlackRock de macht van BlackRock versterkt, en de zeggingskracht van het eigen stemgedrag verzwakt. Zo zegt Pensioenfonds PFZW dat ze “het liefst één lijn wil trekken met zijn eigen vermogensbeheerders en niet verschillend wil stemmen. Anders wordt het wel heel ingewikkeld”, aldus Sander van Stijn van PFZW in NRC. 

Door met externe vermogensbeheerders samen te werken die het belang van verantwoord beleggen in woord en daad onderschrijven, worden deze instellingen versterkt en aangemoedigd. Nederlandse pensioenfondsen zijn zo groot dat ze een belangrijke kracht zijn in de financiële wereld, en hiermee de wereld van het vermogensbeheer mede kunnen vormgeven. Door pensioengeld onder te brengen bij beheerders die klimaatrisico’s serieus nemen, wordt deze markt vergroot, klimaatrisico’s beperkt en daarmee ook het eigen pensioenvermogen beschermd.

Welke vermogensbeheerders beheren wel duurzaam en verantwoord?

Door over te stappen naar externe vermogensbeheerders die in lijn met de eigen waarden handelen, stimuleert u vermogensbeheerders die duurzaamheid en verantwoord beleggen wél belangrijk vinden. 

Voor een goed beeld op vermogensbeheerders kunt u kijken naar dit onderzoek van Reclaim Finance.